افزایش سرمایه یکی از روشهای تامین مالی شرکت ها در بورس است. شرکتها برای اینکه بتوانند فعالیتهای خود را گسترش دهند، محصولات جدیدی تولید کنند و یا ظرفیت خط تولیدشان را افزایش دهند نیاز به سرمایه بیشتر دارند. برای همین اقدام به جذب سرمایه یا اصطلاحا اقدام به افزایش سرمایه میکنند. افزایش سرمایه تصمیم مهمی از سوی یک شرکت است که تاثیر بسزایی روی سهام آن شرکت خواهد داشت لذا شما باید بتوانید به خوبی تحلیل کنید و تصمیم بگیرید که آیا در آن افزایش سرمایه شرکت کنید یا خیر. افزایش سرمایه شرکتهای سهامی و نحوه محاسبه مقدار سهام هر سرمایهگذار پس از آن، یکی از مفاهیم مهمی است که سرمایهگذاران در بازار سرمایه با آن سر و کار دارند. حتما شما هم دیدهاید که نماد شرکتی در سامانه کدال و اطلاعیههای ناظر بازار، برای افزایش سرمایه متوقف و سپس بازگشایی شده است. در این شرایط سوالات زیادی برای سرمایهگذاران ایجاد میشود. به همین دلیل در ادامه تمامی نکات مربوط به افزایش سرمایه شرکت ها در بازار سرمایه را بررسی میکنیم. با ما همراه باشید.
افزایش سرمایه چیست؟
بسیاری اوقات، شرکتها نیاز دارند نقدینگی جدیدی را تامین کنند تا وضعیت سودآوری خود را بهبود بخشند. افزایش سرمایه یکی از راههای مناسب برای تامین منابع مالی شرکتها است.
مقوله افزایش سرمایه با توجه به ساختار و پیچیدگیهای هر شرکت میتواند به اشکال متفاوتی انجام شود که در ادامه مقاله به آنها میپردازیم. در نظر داشته باشید که افزایش سرمایه در شرکتهای سهامی به معنی افزایش اسمی میزان سرمایه ثبت شده شرکت است.
انواع روشهای افزایش سرمایه
در بازار سرمایه ایران به طور معمول فرآیند افزایش سرمایه به چهار روش امکانپذیر است. قصد داریم در این بخش هر کدام از این روشها را معرفی کنیم و جزئیات آنها را بررسی کنیم.
افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییها
در این نوع از افزایش سرمایه در اثر تورم و افزایش قیمتها، داراییهای فیزیکی و مالی نیز از نظر قیمتی افزایش خواهند داشت. تجدید ارزیابی داراییها به این معنی است که شرکت داراییهای ثابت خود مانند زمین، ساختمان، ماشینآلات، تجهیزات و سایر داراییهای خود را مورد تجدید ارزیابی قرار دهد و در صورت تغییر ارزش آنها، ارزش جدید داراییها را در ترازنامه به روز کند. در این فرآیند، تعداد سهام سهامداران افزایش و در مقابل قیمت هر سهم کاهش مییابد و در نهایت، تغییری در میزان دارایی سهامداران ایجاد نمیشود.
ثبت افزایش سرمایه
شرکت ها بنابر شرایط اجباری یا اختیاری بعد از ثبت شرکت، به تغییر در مقدار سهام و سرمایه خود می شوند. منظور از ثبت افزایش سرمایه شرکت ها، بالا بردن میزان اسمی مبلغ سرمایه شرکت نسبت به زمان تاسیس آن و تائید در اساسنامه است.
اما هر گونه تغییر در میزان سرمایه باید در سامانه اداره ثبت ورود و سپس آگهی آن در روزنامه رسمی چاپ شود.
یکی از مهم ترین نکاتی که گفتن آن خالی از لطف نمی باشد این است که ارزش یک شرکت با سرمایه آن شرکت یکی نیست بلکه ارزش شرکت شامل سود، تجهیزات، نیروی انسانی، خطوط تولید، ارزش برند و غیره را در بر دارد در حالی که سرمایه مقدار پولی است که برای استارت اولیه هر شرکتی مورد نیاز بوده و معمولا سهامداران در تهیه و مهیا کردن آن نقش اساسی را دارند.
افزایش سرمایه از محل آورده نقدی
در روش افزایش سرمایه از محل آورده نقدی، شرکت برای جذب سرمایه مورد نیازش میخواهد از عموم مردم سرمایه جذب کند اما این فرصت را ابتدا در اختیار سهامداران فعلیاش میگذارد بنابراین اوراقی تحت عنوان حق تقدم منتشر میکند و به سهامداران میدهد. سهامداران می توانند با این اوراق 2 تا کار بکنند.
الف) ارزش اسمی این اوراق معمولا 1000 ریال است، سهامداران می توانند 1000 ریال را پرداخت کرده و این اوراق را نزد خود نگه دارند و اینطوری بعد از طی مدتی این اوراق تبدیل به سهام واقعی شرکت می شود. برای مثال اگر شرکت 50% افزایش سرمایه دهد و شما 1000 سهم از آن نماد داشته باشید، بعد از پرداخت ارزش اسمی و ثبت نهایی افزایش سرمایه، تعداد سهام شما به 1500 عدد تغییر می کند.
ب) سهامداران می توانند این حق تقدم را به دیگران بفروشند، قیمت تقریبی این اوراق معادل قیمت روز هر سهم هست منهای 1000 ریال. بنابراین خریداری که آن را می خرد باید 1000 ریال به شرکت بپردازد تا حق تقدمش تبدیل به سهم عادی شود.
فرمول محاسبه قیمت سهام پس از افزایش سرمایه از محل آورده نقدی
افزایش سرمایه با هر روشی باعث تغییر قیمت سهام شرکت میشود زیرا در افزایش سرمایه تنها سرمایه شرکت یا به عبارتی تعداد سهام شرکت افزایش پیدا میکند و لذا باتوجه به ثابت ماندن درصد مالکیت سهامداران این تغییر در قیمت سهام رخ میدهد. برای محاسبه قیمت جدید سهام از فرمول زیر استفاده میکنیم.
ضریب x عدد صحیح درصد افزایش سرمایه است برای مثال اگر درصد افزایش سرمایه شرکت 70 درصد در نظر گرفته شده باشد ضریب x برابر با 0.7 و اگر درصد افزایش سرمایه شرکت 200 درصد در نظر گرفته شده باشد ضریب x برابر با 2 در نظر گرفته خواهد شد.
افزایش سرمایه از محل صرف سهام با سلب حق تقدم
همان طور که در بخش افزایش سرمایه از محل آورده نقدی بیان کردیم، در صورتی که سهامداران فعلی حق استفاده از حق تقدم را برای خود محفوظ نگه داشته باشند به آن، افزایش سرمایه با استفاده از ارزش اسمی یا صرف سهام میگویند. گاهی ممکن است سهامداران حق استفاده از حق تقدم را از خود سلب کنند و سهام جدید را به سهامداران جدید واگذار کنند. به این مورد افزایش سرمایه از محل سلب حق تقدم گفته میشود که در آن از عواید حاصل از صرف سهام واگذار شده به سهامداران جدید، سهام اضافه به سهامداران گذشته تعلق میگیرد.
آیا افزایش سرمایه مالیات دارد؟
بر اساس ماده 48 قانون مالیات مستقیم کشور، کلیه شرکتهای ایرانی فعال در حوزه تجارت به جز شرکتهای تعاونی باید بر اساس ارزش اسمی سهام یا سهم الشرکه به قرار نیم در هزار حق تمبر پرداخت کنند این مبلغ باید ظرف دو ماه پس از ثبت قانونی شرکت پرداخت شود.
در صورتی که شرکت کاهش سرمایه داده باشد، به اندازه حق تمبر پرداخت شده، حق تمبر جدید دریافت نخواهد شد. برای پرداخت مالیات افزایش سرمایه از تاریخ ثبت به بعد دو ماه فرصت دارید تا حق تمبر خود را پرداخت کنید، در صورت عدم پرداخت در موعد زمانی مقرر، این مبلغ دو برابر خواهد شد.
شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار بر طبق ماده 27 مالیات مستقیم به منظور رفع موانع تولید و ارتقای نظام مالی در صورتی که از طریق محل آورده نقدی اقدام به افزایش سرمایه کنند، از پرداخت حق تمبر ذکر شده در ماده 48 قانون مالیات مستقیم و تبصره آن معاف میباشند. شرکتهای تعاونی از پرداخت حق تمبر معاف هستند.